Bliss

Verse groenten? Weinig mensen zijn zich ervan bewust dat veel groenten onmiddellijk na het oogsten voedingswaarde verliezen. Een krop sla heeft zes dagen na oogst naar schatting maar een tiende van de voedingswaarde meer over. Bij bladgroen gaan sterolen en sterolinen, die een belangrijke rol spelen in ons immuunsysteem, al enkele uren na het oogsten verloren. Kiemen zijn een bron van deze stoffen.

Niet iedereen heeft een eigen biologische groententuin, en zeker in de winter is het aanbod aan ultravers bladgroen lager. Zelf kiemen kweken in de keuken is een makkelijke en goedkope oplossing hiervoor. Kiemen hebben nog veel meer te bieden dan dat.

"Mijn eigen ervaring en observaties van duizenden mensen wijzen op een ongelofelijk vermogen van kiemen om lichaamscellen en -weefsels te regenereren."
Ann Wigmore, stichteres van het Hippocrates Institute and auteur van o.a. The Sprouting Book.

Het Hippocrates Institute in Florida, USA, werd medegesticht door Dr. Ann Wigmore. Ze groeide op in Litouwen waar ze haar grootmoeders natuurlijke middeltjes leerde. Later was ze een pionier in Amerika op vlak van natuurlijke geneeswijzen. Ze maakte kiemen en tarwegrassap bekend. Vandaag wordt het Hippocrates Instituut geleid door Dr. Brian Clement. Zijn basisfilosofie is dat een pure, enzymenrijke voeding, samen met positieve gedachten en niet-invasieve therapieën essentieel zijn op het pad naar optimale gezondheid. Voor iedereen, zelfs voor mensen die terminaal ziek werden verklaard. In de genezende voeding die hij voorstelt nemen kiemen een centrale plaats in. Zo slaagde Dr. Clement er bijvoorbeeld in om bij een bepaalde patiënt dankzij het sap van gekiemd hennepzaad (rijk aan omega-3 vetzuren) hersenweefsel terug te doen aangroeien.

Levenskracht

Hoe meer enzymen, hoe meer leven. Kirlianfotografie, de technologie die voor het blote oog onzichtbare energievelden zichtbaar maakt, toont dit aan. Op dergelijke foto's kan men zien dat kiemen een sterker veld hebben dan volwassen groenten. Dit veld zwakt sterk af na koken. Enzymen worden namelijk vernietigd rond een temperatuur van 40°C. Deze levenskracht nemen we op, en zo verjongt die onze cellen en schenkt ons vitaliteit. Ze vertraagt het verouderingsproces. Kiemen zijn eigenlijk volledige miniplantjes, die alle voedingsstoffen en eigenschappen bevatten die ook in de volwassen plant voorkomen. Alleen eten we van de volwassen plant meestal slechts bepaalde onderdelen (bladeren, wortels, stengel, vruchten, zaden). De macrobiotiek leert ons bv. dat alle delen van een plant een verschillende functie hebben te vervullen, en dat het daarom om evenwicht te verkrijgen belangrijk is om de plant in zijn geheel te consumeren. Kiemen als superfood. Kiemen zijn bijzonder rijk aan voedingsstoffen omdat ze alle elementen die een plant nodig heeft om te groeien bevatten. Een onderzoek aan de Yale universiteit toonde dat als haver gekiemd wordt, de vitamine B2-gehaltes met 1300% stegen, B6 met 500% en foliumzuur met 600%. Deze stijgingen zijn echt enorm. Proteïnen, vetten en koolhydraten in het zaad worden afgebroken tot goed assimileerbare aminozuren, vetzuren en natuurlijke suikers. Dr. Christian Tal Schaller uit Zwitserland berekende dat je met de hoeveelheid granen die nodig zijn om één persoon met vlees te voeden, 7 personen met brood kan voeden, en maar liefst 20 personen met gekiemde granen! Over verkleinen van je ecologische voetafdruk gesproken!

Rauwe proteïnen

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden kiemen in Amerika aangeraden als alternatieve proteïnebron bij schaarste aan dierlijke voeding! En niet onterecht: proteïne is belangrijk, maar men kijkt vaak enkel naar de hoeveelheid, zonder rekening te houden met assimileerbaarheid. Kiemen bevatten niet enkel voorverteerde, maar ook rauwe proteïnen. Het Max Planck instituut in Duitsland toonde aan dat koken maar liefst de helft van de proteïnen in voeding onbruikbaar maakt. In kiemen heb je dus meer met minder. Uit onderzoek in de late jaren '70 aan de universiteit van Puget Sound concludeerde men dat zes koppen gekiemde linzen de volledige aanbevolen dosis proteïne bevatten in een volledig verteerbare, veilige en goedkope vorm. Meer dan 25% van de calorieën van mungboonkiemen zijn proteïne. Dat is meer dan steak. Je kan kiemen dus zien als een soort van verse, natuurlijke en volwaardige vitaminen-, mineralen-en proteïnensupplementen. Ook de belangrijke omega-3 vetten, die men vooral in lijnzaad en hennepzaad in grote hoeveelheden vindt, worden beter opgenomen als ze door de kieming reeds voorverteerd zijn. Daarnaast bevatten kiemen ook nog hoge concentraties aan fytonutriënten, zoals in broccoli.

Broccolikiemen tegen kanker

Broccoli bevat stoffen die nuttig zijn in het voorkomen van kanker en zelfs in het bestrijden ervan. Kleine hoeveelheden van verse broccolikiemen bevatten evenveel bescherming tegen kanker dan grotere hoeveelheden van de groente, zeggen onderzoekers aan de Johns Hopkins universiteit. Vijf gram kiemen bevatten concentraties van de stof glucorafanine die gelijk zijn aan die van 150 gram broccoli. Deze stof wordt in ons lichaam omgezet in sulforafaan, waarvan in dierenproeven werd bewezen dat het cellen helpt zich te beschermen tegen kankerverwekkende chemicaliën. De onderzoekers schatten op basis van epidemiologische bewijzen dat men ongeveer een kilo broccoli per week zou moeten eten om bv. het risico op darmkanker met 50% te doen dalen. Dit komt overeen met ongeveer 35 gram broccolikiemen per week.

Wat kan je kiemen?

In principe kan je elk soort kiemkrachtig zaad (waaronder ik ook granen, noten en peulvruchten reken) gebruiken. Om kiemkrachtig te zijn moet het zaad heel zijn, ongekookt/ onverhit, droog bewaard en liefst geen jaren oud. De meest bekende kiemen zijn de mungboonkiemen, die beter gekend zijn onder de naam sojascheuten (mungbonen worden ook groene soja genoemd), en alfalfa of luzerne. Tarwe, fenugriek, radijs, brocolli, rode kool, prei, look, erwten, kikkererwten, linzen, zonnebloempitten, boekweit, quinoa, amaranth, amandelnoten, tuinkers, venkel, selderzaad kunnen allemaal gekiemd worden. Met kiemen van peulvruchten moet men wat voorzichtig zijn: hoewel het kiemen een deel van de toxische stoffen daarin afbreekt, kan enkel koken deze volledig neutraliseren. Het kiemen van peulvruchten verkort de kookduur wel aanzienlijk. Voor boekweit geldt ook dat men best geen grote hoeveelheden van de kiemen eet.

Hoe kiemen eten?

Je kan kiemen uiteraard best gewoon eten zoals je ze oogst of koopt. In een salade, op een broodje, in de soep (toevoegen op het einde, niet meekoken). Als je de geconcentreerde voedingswaarde nog meer wil versterken, kan je er ook sap van maken. Hiervoor gebruik je best geen sapcentrifuge maar een handmatig sapmolentje of 'twin gear' sapmachine (zoals de Greenstar of Twin Health) die gespecialiseerd is in het maken van sap uit bladgroen en kiemen. De groenten of kiemen worden in dit soort toestellen als het ware gekauwd en uitgeperst. Wat zou er gebeuren als je een halve liter kiemensap per dag zou drinken?

Essenenbrood

Van gekiemde granen kan je Essenenbrood maken. Dat kan men ook in kanten- klare vorm in de biowinkel kopen. Het is brood dat voor 100% bestaat uit gekiemde granen die tot een deeg vermalen zijn. Je kan dit thuis zelf doen met een goede keukenrobot. Bij het deeg kan je ook groenten of kruiden mengen. Je kan het op een lage temperatuur licht bakken in de oven, of er platte koeken van maken en drogen in een droogoventje. De Essenen, een joodse mystieke groepering ten tijde van Jezus die hun voeding in ongekookte staat aten, droogden hun gekiemd granenbrood in de zon. Let erop dat dit een zeer geconcentreerd product is, je hebt veel sneller genoeg met minder.

Zelf kiemen

Kiemen zijn niet alleen een gezonde en goedkope bron van vitaminen en andere  voedingsstoffen, het is nog leuk om ze zelf te kweken ook! Men kan tegenwoordig in biowinkels en supermarkten een ruim assortiment verse kiemen kopen. Echter zijn kiemzaden en kiembakjes nog niet zo ingeburgerd in ons land.

Men vindt meestal slechts een beperkt assortiment. Je kan wel al beginnen te experimenteren met eenvoudige zaken. Kleine zaadjes moeten 4 uur geweekt worden, grote een hele dag of nacht. Je kan ook zelf een zadenmengsel maken. Doe ze in een bokaal die afgedekt is met een stuk kaasdoek of nylonkous, die vastgemaakt is met een elastiek. Spoel de zaden één of twee maal per dag en laat de bokaal uitlekken. Na 3-5 dagen zijn je kiemen klaar om op te eten. Je kan ook een grotere hoeveelheid kweken en nog enkele dagen in de koelkast bewaren. Er moet voldoende lucht bij de zaden kunnen, zonder dat ze te snel zouden uitdrogen. In het beginstadium kan het helpen om de bokaal in het donker te zetten om kieming te stimuleren. Om wat  groene kiemen te hebben (goed in de winter) zet je de kiemen ergens op een plaats met genoeg licht. In de zomer niet in de rechtstreekse zon zetten.

Kiemtorentje

Er bestaan op de markt ook speciale kiembokalen, maar een gewone lege bokaal kan je ook op deze manier een nieuwe nuttige bestemming geven. Om op een handige en plaatsbesparende manier verschillende soorten kiemen te kweken, kan je een kiemtorentje aanschaffen. Deze bestaan uit verschillende schaaltjes bovenop elkaar die speciaal gemaakt zijn om kiemen in te kweken en om het spoelen makkelijk te maken. Je giet er water over en dit loopt langzaam doorheen de verschillende lagen naar een opvangbakje. Tegenwoordig bestaan ook volautomatische kiemtoestellen voor mensen met heel weinig tijd: je voegt zaden en water toe, zet het toestel op en enkele dagen later zijn de kiemen klaar. Stel je voor: ultraverse supervoeding zelf kweken in je keuken, met een schat aan smaken! 

Tekst: Wim Bommerez 

Foto's

•