Van sojaboon tot sojaproduct

Vraagt u zich ook wel eens af hoe uw sojadrink of yofu-dessertje eigenlijk geproduceerd wordt? Welke reis de soja gemaakt heeft voordat zij in uw glas of op uw bord belandt? Wij zochten het voor u uit.

In ons artikel over 'goede soja' in Bliss 05 schreven we al dat de niet-gemodificeerde sojabonen voornamelijk uit Zuid-Brazilië komen, waar geen regenwoud wordt gekapt voor de sojaplantages. Wanneer de oogst binnengehaald is, worden de bonen met vrachtauto's naar de haven gereden en per schip geëxporteerd naar landen over de hele wereld. In 2005 bedroeg de soja-import van de EU: 39 miljoen ton: een file van ongeveer 15.000 km vrachtwagens vol soja. Daarvan is overigens maar een klein percentage voor menselijke consumptie bestemd: zo'n 5 %.

Wanneer de sojabonen binnenkomen in de haven van bestemming, worden ze met een mechanisch en droog proces ontpelt waarbij de pel (de schil) en de sojaboon gescheiden worden. De pel en de gesplitste sojabonen, oftewel de cotyledonen, blijven over. De pel wordt verwerkt tot veevoeder en de cotyledonen, waarin de meeste voedingsstoffen zitten worden verder verwerkt tot sojaproducten. Uit sojabonen worden onder andere sojaeiwit, sojameel en plantaardige olie gewonnen. Als de olie uit de bonen is geperst, blijft de sojaschroot over, een restproduct. De cotyledonen worden opgeslagen in silo's. Er zijn silo's voor de biologische bonen en silo's voor de conventionele bonen. De bonen komen vervolgens in de zogenaamde Soy Milk Factory (SMF) terecht, waar ze worden geblancheerd door ze in water te weken. Vervolgens worden ze met vers water gemengd en fijngemalen tot een vloeibare massa ontstaat. De voedingsstoffen zitten nu in het water en de pulp (ook wel okara genoemd) wordt verwijderd, zodat een dunne en lichte sojamelk over blijft. Aan de sojadrink die over blijft worden extra ingrediënten toegevoegd om de verschillende producten en smaken te kunnen bereiden. Ten slotte wordt U.H.T. verhitting toegepast om de bacteriën te doden. Het U.H.T.-proces is een proces waarbij het product gedurende een korte tijd verwarmd wordt met een "Ultra Hoge Temperatuur" (U.H.T.) van 120°C of 140°C Dan kan het eindproduct verpakt worden. Het verpakkingsmateriaal wat op de rol zit gaat door een machine heen waarbij het eerst wordt schoongemaakt met waterstofperoxide (een ontsmettingsmiddel). Vervolgens wordt er warme lucht over heen geblazen, zodat er geen restanten achterblijven. Waterstofperoxide wordt vaker gebruikt in de voedingsmiddelenindustrie.

Na controle wordt de verpakking in de juiste vorm gevouwen, aseptisch (zonder bacteriën) afgevuld en dicht gemaakt. Er komt een stempel op met de houdbaarheidsdatum en een nummer aan de hand waarvan te achterhalen is welke groep boeren de bonen geproduceerd heeft. De sojaproducten zijn, afhankelijk van het product, ten minste negen maanden houdbaar. Tenslotte worden de pakken in dozen verpakt en worden ze opgeslagen om vervolgens getransporteerd te worden. Er zijn geen aparte productielijnen voor de biologische en gangbare producten. Er worden eerst gangbare producten geproduceerd, waarna de productielijn volledig wordt gespoeld en gereinigd alvorens er biologische producten geproduceerd kunnen worden.

Stap 1. Ontpellen

Het ontpellen van de sojaboon is een puur mechanisch en droog proces waarbij de pel van de sojaboon gescheiden wordt van de binnenste delen. Dit resulteert in twee elementen: de pel en de "cotyledonen". Cotyledonen bevatten alle nutritionele elementen en zijn de basis voor de verdere verwerking van de sojabonen tot een sojadrink. De pellen worden verwijderd en verwerkt in diervoeder.

Stap 2. Blancheren

Tijdens het blancheren wordt de sojaboon in water geweekt. Hierdoor neemt de sojaboon water op, wordt ze groter en zachter zodat de boon beter geschikt is voor verwerking tijdens de volgende stappen van het productieproces.

Stap 3. Vermalen met water

De gehydrateerde sojabonen hebben nu ongeveer hun eigen gewicht aan water opgenomen. Daarna worden ze met vers water gemixt en vermalen tot microscopisch kleine deeltjes. Deze zijn kleiner dan de miljarden individuele cellen waaruit de sojaboon opgebouwd is. Deze stap resulteert in een vloeibare massa.

Stap 4. Pulpverwijdering

Nu alle voedingsstoffen in het water vrijgegeven zijn, wordt de pulp uit de sojamelk verwijderd. Tijdens deze final fase wordt de vloeibare massa gefilterd, waardoor de dunne en lichte sojadrink gescheiden wordt van de dikke sojapulp (vaak 'okra' genoemd). De verkregen sojadrink vormt de basis voor alle heerlijke Provamel sojaprodukten. De sojapulp wordt verwijderd.

Stap 5: Op smaak brengen

Vanaf nu ondergaat de basis sojadrink verschillende behandelingen naargelang het eindproduct: drink, yofu, dessert, room... In dit voorbeeld gaan we verder met het maken van Provamel soja chocodrink. Er wordt chocolade toegevoegd aan de basis sojamelk. Daarna wordt deze zeer kort opgewarmd op Ultra Hoge Temperatuur. Dit proces wordt UHT genoemd en z org t ervoor dat alle waardevolle nutrionele compo- nenten voor een langere periode bewaard blijven.

Stap 6: Verpakken

Tijdens deze laatste fase wordt de chocodrink afgevuld in kartonnen pakjes. Op die manier bezorgen we u alle gezonde voedingsstoffen van Provamel sojaprodukten in een handige verpakking.

Tekst: Alinda van Assen