DOE HET ZELF van houtskelet tot afwerking

Luc Verhaegen bouwt voor de derde keer. “Het eerste huis bestond uit staal en beton, onze tweede woning hebben we verbouwd. Nu hebben we bewust voor bio-ecologisch wonen gekozen.”

Hoe heeft hij dat aangepakt? "Ik was al wat vertrouwd met natuurlijke materialen, maar heb toch bijna vier jaar lang informatie verzameld om de juiste materiaalkeuzes te kunnen maken. Ik heb marktonderzoek gedaan, plannen uitgewerkt en een tijdschema opgesteld. Ik heb bewust gekozen voor architect Liesbeth Liefsoons, een van de VIBE-bouwpartners, omdat zij met natuurlijke materialen werkt. Samen met aannemer Martin Vandereyt en Zonen hebben we een passieve houtskeletwoning ontworpen. Houtskeletbouw is ideaal voor een passieve woning. De panelen zijn eenvoudig te isoleren, en ik vind het ook prachtig materiaal om mee te werken. Om elektriciteitskabels, waterleiding en verluchtingsbuizen te leggen, is hout doorboren veel mak kelijker dan steen kappen. Bovendien heb je snel resultaat: op een maandagochtend werden de muur- en dakelementen door drie vrachtwagens geleverd, en een week later lagen de pannen al op het dak."

Isoleren en ventileren

Het huis staat op palen om geen betondekking met niet-ecologisch isolatiemateriaal te hoeven gebruiken. Het dak en de vloer werden geïsoleerd met 40 cm papiervlokken. Het is een snikhete zomerdag, en binnen is het heerlijk koel dankzij de rolluiken en de balansventilatie. Een grondbuis voert onophoudelijk verse en koele lucht aan. Meer dan twee meter onder de grond blijft het 10°C. De warme buitenlucht die wordt aangetrokken in de zomer, komt na een reis van vijftig meter onder de tuin als frisse lucht binnen. Na drie uur is alle lucht in de woning vervangen, zonder een venster open te zetten. Een warmtewisselaar houdt de temperatuur constant, en warme lucht wordt naar buiten afgevoerd. Dankzij twee grote glaspartijen van elk 25m2 helpt de zon het huis te verwarmen in de winter, maar 's zomers blijft de zon buiten, want een passiefhuis verwarmen is makkelijker dan koelen. Daarom wordt in de zomer de zon geweerd met gedeeltelijk neergelaten rolluiken. "We hebben houten schuifpanelen overwogen, maar deze oplossing is veel efficiënter. Wanneer een vooraf ingestelde temperatuur bereikt is en de zon schijnt, gaan de rolluiken volautomatisch naar beneden", vertelt Luc. De muren en het plafond zijn afgewerkt met leem. Leem beperkt temperatuurschommelingen en houdt het vochtgehalte op peil. Dat geeft een aangenaam binnenklimaat. Onder het leem zit de muurverwarming: een netwerk (50m²) van kleine buisjes dat de woning in de wintermaanden verwarmt. Wanneer er warm water (max.29°, opgewarmd door een kleine warmtepomp) door de leidingen stroomt, genieten de bewoners van knusse stralingswarmte. De kamertemperatuur blijft constant op een comfortabele 20 tot 21°, winter en zomer.

Recycleren

Heel wat houtwerk is eigen ontwerp: oude eiken balken werden opgekuist en geïntegreerd in het interieur. Met afgedankte planken heeft Luc keukenkasten gemaakt. Soms zitten er barsten of spijkers in, maar het steigerhout geeft de meubels een unieke uitstraling: tegelijkertijd landelijk en hedendaags. Oude planken zijn omgetoverd tot binnendeuren, gesprokkeld zeehout tot deurklinken. De boekenverzameling staat netjes op kleur geklasseerd in rekken van oud steigerhout. Ook het parket op de slaapkamers bestaat uit afvalhout. "Kleine latjes zijn stuk voor stuk op de vloer gelijmd. Heel arbeidsintensief, maar ik ben erg tevreden met het resultaat. Als je veel zelf doet, blijft bioecologisch bouwen betaalbaar." Luc is zichtbaar tevreden.

En nog eens recycleren

In de badkamer doen we een merkwaardige vondst: een grote oude wasbak uit de Stella Artoisbrouwerij in Leuven kreeg hier een tweede leven. "Zo'n mastodont weegt wel 200 kg", merkt Luc op. "Aan zo'n grote wasbak was er plaats voor drie werknemers. Met zoveel recuperatiemateriaal heeft hij zeker wel wat kunnen uitsparen? "Ik heb met betaalbare materialen gewerkt en zoveel mogelijk zelf gedaan. Zo heb ik heel wat geld kunnen sparen voor photovoltaische zonnepanelen", zegt Luc. "Ik ben trots dat ik nu een nulenergiewoning heb. De helft van het dak is nog vrij. Ik droom al van een volgend project: meer zonnepanelen om een elektrische auto te kunnen opladen."

Bio-ecologisch beleven

Op de eerste verdieping werkt Luc aan een gastenkamer. "Je kunt veel informatie vinden over bio-ecologisch bouwen, maar ik wilde méér dan lezen: ik wilde het verschil met conventioneel bouwen ook zelf ervaren. Ik zocht een bio-ecologische woning waar we eens een nachtje konden doorbrengen, maar dat kon enkel in Duitsland. Daarom deze extra kamer. Hier willen mijn vrouw en ik nieuwsgierigen laten overnachten. Want als je heel wat gelezen hebt over bio-ecologisch bouwen, wil je het ook eens beleven. Hier kan je een passiefhuis voelen, ruiken en zien."

In geuren en kleuren

Hoezo, ruiken? Heeft een passiefhuis dan een andere geur? "De muren zijn hier, net als beneden, met leem bekleed. Zoals gezegd, neemt leem niet enkel warmte, maar ook vocht op. Als de kamertemperatuur of vochtigheidsgraad verandert, geven de muren de warmte en het vocht weer vrij. Daarom ruik je de leem zo goed na het douchen", vertelt Luc. Heeft hij nog toekomstplannen? "Ik zou graag ervaringen uitwisselen met anderen, nieuwe projecten helpen opstarten of ondersteunen. Ik wil mensen ervan overtuigen dat ze zelf bio-ecologisch kunnen bouwen. Wie een spijker in de muur kan slaan of een schroef kan vastzetten, kan ook een grotere, actieve bijdrage leveren aan de opbouw van zijn woning. Ik denk dat er genoeg mensen geïnteresseerd zijn, maar niet iedereen weet hoe je zo'n bouwproject best aanpakt."

Luc Verhaegen is gefascineerd door bio-ecologisch bouwen. Als bouwcoördinator helpt hij je graag met jouw project. Wil je overnachten in Hechtel, of zoek je een antwoord op praktische vragen over duurzaam bouwen? Je vindt zijn contactgegevens op zijn website www.ecopass.be