Bliss

Misschien ben jij een van de velen die het begrip Neuro-Linguistisch Programmeren kennen en die weten dat het iets te maken heeft met communicatie en met het realiseren van jouw doelen. In veel gevallen reikt de kennis over NLP niet veel verder dan dat. Ondanks de relatieve onbekendheid van wat NLP inhoudt zijn de voorbije jaren heel veel inzichten, principes en concrete toepassingen uit NLP met open armen ontvangen en op korte tijd geïntegreerd in veel disciplines en richtingen uit de humane wetenschappen: de wereld van communicatie, public relations, pedagogie, psychologie, sociologie, management, coaching en healing. De essentie van NLP is terug te vinden, in gerecycleerde vorm, in allerlei spin-offs en toepassingen op vlak van zelfontplooiing, psycho-therapie, consulting en communicatiewetenschap. Er is wellicht geen enkele discipline die de laatste decennia onze inzichten over het psychisch functioneren
van de mens zo grondig beïnvloed heeft als het gedachtegoed van NLP. We gingen daarom eens te rade bij Joost Vanhove, die behoort tot de eerste generatie internationaal erkende NLP trainers in België. Hij legt uit wat NLP écht is en hoe het komt dat NLP vooral in België een ietwat ‘verdachte’ status heeft.

Ondanks het feit dat NLP sterk geïntegreerd is in heel het gebied van de humane wetenschappen, hebben velen nog veel weerstand tegen de term zelf, terwijl NLP in de ons omringende landen tot in de universiteiten erkend wordt als een zeer valabele wetenschap. De weerstand van veel Belgen tegen het begrip NLP heeft veel te maken met het woord 'programmeren' in de benaming Neuro-Linguistische Programmeren. Voor velen roept dit woord allerlei associaties op van gedwongen worden, ongewild geleid worden naar iets of geen vrije wil meer hebben, terwijl de term gewoon verwijst naar de manier waarop onze mentaal-emotionele 'software' in elkaar zit, in figuurlijke zin 'geprogrammeerd' is, door allerlei ervaringen en onbewuste associaties uit het verleden. Misschien heeft die 'allergische reactie' op dat woord te maken met het collectief verleden van Vlamingen en Belgen, die eeuwenlang overheerst, gedomineerd en geprogrammeerd geweest zijn door anderen. De negatieve associaties die sommigen hebben tegenover NLP, zijn ook veroorzaakt doordat een aantal NLP trainers, vooral in de tachtiger jaren, NLP op een zeer enge manier doorgaven in de vorm van bijvoorbeeld verkoopstrainingen: er voor zorgen dat de potentiële klant binnen het kwartier de aankoopbon tekent. Een andere reden waardoor NLP niet bij iedereen positieve associaties oproept, is dat de meeste NLP-werken die in de tachtiger en negentiger jaren in het Nederlands verschenen zijn, geschreven zijn vanuit een bepaalde richting, binnen NLP, die sterk denkt vanuit de ego-psychologie. Deze aanpak reduceerde NLP tot een verzameling van allerlei truukjes en techniekjes die aangewend worden om zo snel mogelijk een situatie die je niet wil, te veranderen. Paradoxaal genoeg is dit in strijd met een van de basis-concepten van NLP, de psycho-ecologie: bij het evalueren van een situatie altijd rekening houden met de verschillende aspecten, met onbewuste verlangens en met alle personen die bij een situatie betrokken zijn. Ecologisch bewustzijn betekent ook dat je zich niet blindstaart op hetgeen je wil, maar dat je leert contact nemen met een diepere laag in jezelf waar de informatie zit over wat je eigenlijk nodig hebt. Gelukkig komt er de laatste jaren een positieve kentering in de perceptie van NLP in Vlaanderen. NLP heeft een noodzakelijke rijpingsperiode  doorgemaakt, waardoor de belangrijkste inzichten en toepassingen op 15 jaar tijd heel erg genuanceerd zijn en ingepast zijn in een holistische visie. Daardoor geniet NLP, ook in Vlaanderen, steeds meer de erkenning die het verdient.

De studie van mensen die een vervullend leven leiden

NLP is ontwikkeld aan het einde van de zeventiger jaren, uit wetenschappelijk onderzoek door ondermeer de taalkundige John Grinder en de computerdeskundige Richard Bandler. Zij wilden personen bestuderen die een vervullend leven leiden of die blijvende positieve veranderingen teweegbrengen bij anderen, zoals bijvoorbeeld leraren, genezers en counselors. In de loop van hun onderzoek kwamen ze erachter dat iedereen bijna continu beelden maakt, tegen zichzelf praat en fysieke gewaarwordingen heeft. Door hun observaties en door diepte-interviews ontdekten Grinder en Bandler tot hun verbazing dat alle onderzochte personen die een vervullend leven leiden zeer gelijkaardige strategieën volgden in hun manier van innerlijke beelden maken, van tegen zichzelf spreken en van communiceren met anderen. Met behulp van inzichten uit de taalkunde, psychologie en neurologie, brachten ze deze strategieën in kaart. Hierdoor konden deze strategieën ook aangeleerd worden aan anderen, om zodoende op een meer opbouwende manier om te gaan ( her-programmeren) met hun innerlijke beelden, gedachten (neurologisch), gevoelens en hun manier van communiceren en spreken (linguïstisch).

Effecten van NLP

NLP versnelt de persoonlijke groei en gaat gepaard met positieve, vaak fundamentele veranderingen op vlak van jouw persoonlijkheid en levensvisie, in je manier van communiceren en aangaan van relaties. NLP leidt tot meer duidelijkheid, zelfzekerheid en een grotere levensvervulling. NLP is dus een methode waarmee je inzicht krijgt in hoe je functioneert en communiceert. Je maakt kennis met jouw specifieke manier van denken en voelen: de verschillende manieren waarop je een idee krijgt, waarop je iets voorstelt, een herinnering oproept (bewust of onbewust) of een gevoel ervaart. De manier waarop jij omgaat met al die gedachten, innerlijke beelden, lichamelijke gewaarwordingen en emoties en de manier waarop je ze combineert, bepaalt de mate waarin je een vervullend leven leidt (in alle mogelijke betekenissen van het woord) en uiteindelijk ook de mate waarin je gelukkig bent. Door NLP kom je er met andere woorden achter welke van jouw strategieën efficiënt zijn en welke een saboterend effect hebben. In NLP zijn oefeningen en processen uitgewerkt die je helpen om niet-efficiënte manieren van denken en voelen te transformeren tot meer ondersteunende strategieën.

Het bedieningspaneel van de menselijke geest

Globaal gezien zijn er een 50-tal manieren waarop jouw innerlijke beelden, gedachten, gewaarwordingen en emoties zich vormen en met elkaar in interactie gaan. Je kan het je voorstellen als een soort schakelbord met 50 knoppen, schakelaars en schuivers. Sommige knoppen hebben enkel een aan- en uitstand, andere hebben 2, 3, 4 of 5 standen en bepaalde schakelaars hebben ook een intensiteits- of volumeregelaar. NLP leert jou in welke stand jouw 'knoppen' staan in verschillende situaties. Via oefeningen kan je de voordelen van de verschillende standen ervaren en toepassen op verscheidene situaties die voor jou belangrijk zijn. Je leert de gewoontepatronen van jezelf en van anderen herkennen en hen helpen om keuze te krijgen in welke stand ze de 'knop' kunnen zetten, afhankelijk van wat ze in een bepaalde situatie willen bereiken

Inleven of afstand houden

Laten we dit even illustreren met een voorbeeld. Op het 'controlepaneel' van onze manier van functioneren hebben we allemaal een knop die we bij wijze van spreken kunnen draaien van links naar rechts. Wanneer de knop helemaal naar links gedraaid is, betekent dit dat de gedachten en beelden die we op dat moment hebben, geassocieerd zijn. Wanneer de knop naar rechts gedraaid is, zijn de gedachten en beelden die we op dat moment hebben, gedissocieerd. Dit is één van de 50 functies die bepalen hoe je denkt en voelt. Wat houdt de functie associëren en dissociëren in? Om het even welke situatie die we meemaken of waaraan we denken, kunnen we beleven alsof we er IN zitten of alsof we er UIT zijn. Wanneer je nu terugdenkt aan een van de laatste keren dat je boodschappen deed, dan kan je vb. jezelf zien stappen achter jouw winkelwagentje, dat noemt men een gedissocieerd herinnering: je ziet een foto of een film van jezelf, waarbij je jouw lichaam en het winkelwagentje volledig in beeld ziet. Dit betekent dat jij tijdens een gedissocieerde herinnering (of wanneer je op een gedissocieerde manier vooruitdenkt aan iets in de toekomst) als waarnemer UIT de ervaring bent. Een andere manier van terugdenken aan de laatste keer dat je boodschappen deed in het warenhuis bestaat erin dat je jouw handen ziet, die het winkelwagentje vasthouden, alsof de camera in jouw hoofd zit. Dan roep je een geassocieerd beeld op: als waarnemer ben jij IN de ervaring: je beleeft de situatie vanuit je eigen persoon, alsof je terug in de persoon van jezelf van toen bent. Wanneer je om het even welke ervaring oproept, heb je ofwel een UIT-beeld of een IN- beeld, een gedissocieerd of een geassocieerd beeld.

De man die zich niet kon inleven

Een aantal jaar geleden kwam Jan voor begeleiding. Hij klaagde erover dat, zodra plezierige situaties voorbij zijn, de positieve kracht die deze momenten betekenen voor hem, helemaal weg is. Toen hij bij mij op consult kwam, was hij net 1 dag terug uit Griekenland. Samen met zijn vrouw had hij er gedurende drie weken zijn zomervakantie doorgebracht. Hij vertelde me dat hij heel erg genoten had van het samenzijn met zijn vrouw, van de rust, de zon, het zwemmen in zee en het lekkere, zuiderse eten. En toch, zo zei hij, "Ik ben nu iets meer dan vierentwintig uur thuis, en het is alsof de positieve kracht van alles wat ik daar beleefd heb, helemaal weg is. En zo gaat dit met alles. Wanneer ik bijvoorbeeld lekker vrij met mijn vrouw, dan is het alsof dat goed gevoel een kwartier later al helemaal weg is. Na enkele gerichte vragen bleek al snel dat Jan alle herinneringen die hij opriep over het verleden en alles over de toekomst waaraan hij dacht, systematisch op een gedissocieerde manier beleefde. Hij had er zelfs nooit bij stilgestaan dat je een situatie ook kan oproepen terwijl je er geassocieerd weer ingaat. Zijn vader was een van de eerste amateurfilmers. Alle herinneringen uit zijn kindertijd zag hij, alsof hij naar een filmpje over zichzelf keek, van op een afstand. Gedurende de rest van ons eerste consult en een groot deel van het tweede consult leerde ik hem om ervaringen geassocieerd op te roepen. In het begin was dit zeer moeilijk voor Jan. Via enkele oefeningen werd deze nieuwe manier van beleven geaumtomatiseerd, waardoor het steeds gemakkelijker ging om ook op een geassocieerde manier terug te denken aan een situatie. Toen we dit ook toepasten op een moment tijdens zijn vakantie, waar hij erg genoten had van een dolfijnen-boottocht, ging hij, met de ogen  dicht, opnieuw in het moment dat een van de dolfijnen op enkelemeter vóór zich een buiteling maakte. Plots deed hij zijn ogen open en riep verrast uit:" Hé, dat is raar, het is alsof ik er weer helemaal ben. Ik kan terug de Moussaka ruiken die de scheepskok op dat moment aan het maken was. Alle geluiden van de mensen en van de dolfijnen zijn zo klaar en de beelden zijn zo helder." Enkele maanden later zag ik Mia, de vrouw van Jan, die ik al een tijd kende. "Wat heb jij met Jan gedaan?", vroeg ze mij. "Je hebt er een andere man van gemaakt. Er is een wereld opengaan voor hem. Hij heeft veel meer contact met zijn gevoelens. Het is alsof ik hem nu pas leer kennen." Uit het gesprek met Mia bleek dat het niet zo gemakkelijk geweest was voor Jan om aan zijn vrouw uit te leggen wat er precies veranderd was en wat hij in die sessie met mij nu eigenlijk gedaan had, maar hij had gezegd: "Jij zou ook eens op consult moeten gaan bij Joost, want ik denk dat jij het omgekeerde doet van hetgeen ik altijd gedaan heb." Al snel bleek dat Mia inderdaad altijd geassocieerd herinneringen opriep, terwijl ze er dus weer helemaal inging. Doordat ze dat ook deed met situaties die ze eigenlijk helemaal niet prettig vond, bleven die ook 'hangen' bij haar en kon ze er zich moeilijk los van maken. Door haar te leren om ook te dissociëren van situaties, was zij in staat om zelf te bepalen van welke situaties ze gedissocieerde herinneringen wilde oproepen. In NLP zijn enkele zeer effectieve processen uitgewerkt om traumatische ervaringen te helpen verwerken. Deze zijn gebaseerd op het principe van dissociëren. Het is namelijk gebleken dat, telkens als iemand een ervaring niet heeft kunnen verwerken, dat dit komt doordat de persoon volledig geassocieerd is, wanneer hij denkt aan of geconfronteerd wordt met die herinnering. Een belangrijk deel van het proces om trauma's te verwerken bestaat erin om de persoon te laten gedissocieerd kijken naar de situatie van toen. Uit dit voorbeeld ( associëren ten opzichte van dissociëren) blijkt dat geen enkel patroon op zich goed of slecht is.Het gaat erom om de flexibiliteit aan te leren om te kunnen kiezen welk patroon we toepassen, zodat we, naargelang de situatie en wat we willen bereiken, maximaal kunnen genieten van de voordelen van de verschillende patronen. Wordt vervolgd

Wie is Joost Vanhove?

Na zijn studies in taal- en letterkunde (Masters Germaanse talen 1981) heeft Joost Vanhove zich gespecialiseerd in psycho- en neurolinguistiek: de wetenschap die de relatie bestudeert tussen datgene wat je zegt, wat je denkt en hoe je je voelt. Joost Vanhove was ook een tijd actief als medewerker aan de Gentse universiteit, waar hij werkzaam was in het departement kennisleer, de wetenschap die o.a. onderzoekt hoe het leerproces verloopt en hoe we onszelf en elkaar voortdurend beïnvloeden door de manier waarop we omgaan met taal. Sedert 1985 is Joost Vanhove zich in toenemende mate gaan verdiepen in Neuro-Linguistisch Programmeren. Sedert 1989 geeft hij coachings, trainingen en opleidingen in NLP. Hij is de bezieler en hoofdtrainer van De NLP Academie (www.deNLPacademie.be), die zijn thuisbasis heeft in Oost-Vlaanderen. De voorbije 15 jaar ontwikkelde hij de methode van Zelf-Integratie, waarin heel wat NLP principes verwerkt zijn tot een zeer effeciënt proces, om in het reine te komen met jezelf en me je verleden. Sinds het verschijnen van het boek 'Het Gouden Geschenk', waarin Zelf-Integratie uitvoerig uitgelegd is, passen steeds meer coaches, psychologen en therapeuten de methode toe om oud verlies te verwerken, hardnekkig zelfverwijt op te lossen en om hun cliënten een positief zelfbeeld te helpen opbouwen. Het boek is ook een uitstekend instrument voor self-coaching, ook voor de leek. De NLP Academie heeft o.a. als taak om tegemoet te komen aan de vraag naar duidelijke en gerichte informatie over NLP: de basisprincipes en toepassingen van NLP onversneden doorgeven, zonder zich te verliezen in alle mogelijke spin-offs en afgeleiden van NLP. 

Foto's

•