Mountainbiken: Go with the flow

Het mountainbiken, met zijn downhill- en cross country-discipline, is eigenlijk ontstaan in de late jaren ’70 in Marin County, waar enkel hippe Californiërs op zware en vaak experimentele fietsen van de heuvels rond San Francisco dokkerden. De sport was een bizarre combinatie van pure topsport en ongebreidelde fun, gesymboliseerd door de keiharde muziek die vandaag nog altijd door de luidsprekers schalt op de sensationeelste stukken van sommige omlopen. De Amerikaan Edmund ‘Ned’ Overend was aan het eind van de jaren ’80 de absolute legende van de mountainbikesport. ‘Deadly Nedly’ raasde als een wervelwind door de prehistorie van het mountainbiken. Hij reeg de overwinningen aan elkaar in de voorlopers van de wereldbeker, maar werd volgens de officiële statistieken maar één keer wereldkampioen: in 1990, toen de UCI haar eerste officiële mountainbike-WK organiseerde in Durango, Colorado. Een andere Amerikaanse prof mountainbiker, Mike Kloser heeft ervoor gezorgd dat er Amerikanen naar Europa trokken om op die manier een wereldsport van het mountainbiken te maken. Intussen is mountainbiken veel meer dan offroad fietsen. Het is een zelfstandige sport geworden en nog steeds jong en dynamisch van geest: ze gaat bijvoorbeeld helemaal mee met de wetenschappelijke evoluties. Het is tevens een sport voor individuen, waarin de profs heel fanatiek met hun voeding en trainingsschema’s bezig zijn.

De laatste vijftien jaar is het mountainbiken ook hier steeds populairder geworden. De robuuste fiets met zijn stevige noppenbanden, krachtige remmen en lichte versnelling heeft een grote aantrekkingskracht; je krijgt al snel veel zin om er verder mee op ontdekkingsreis te gaan. Na de eerste tochtjes weg van het geasfalteerde pad, probeer je al snel steilere hellingen en maak je voor het eerst kennis met de grenzen van de tractie of het klimvermogen van de mountainbike. Afdalingen zijn net zo opwindend. Elke probleemloos verlopen downhill maakt dat je nog sneller wilt afdalen, nog later remt voor een bocht en de volgende helling met nog meer vaart probeert te nemen. Maar ongeacht waar je voorkeur naar uitgaat bij het mountainbiken, je moet in elk geval meer kunnen dan alleen op je zadel zitten en op de pedalen duwen.

Verschillende rijtechnieken

Als beginner kun je beter geen toertocht fietsen boven de 500m en langer dan twee uur. Als beginnend skieër zul je op je tweede dag tenslotte ook weinig plezier beleven op een zwarte piste. Begin gewoon als recreant; enkele keren per week een paar uur fietsen en zo veel rijervaring opdoen en je conditie opbouwen. Als je je tot een hoogte van duizend meter en een lengte van 40 kilometer nog steeds fit voelt, dan kun je je inspanningen verder gaan opvoeren. Met z'n tweeën of met een groep is dat minstens zo leuk! Freeriders of endurobikers – zoeken hun uitdaging in het beheersen van technisch ingewikkelde stukken. Veel nadruk ligt hier op de rijtechniek. Wat is de grens van het berijdbare? Moeilijke posities als metershoge richels, ingewikkelde passages met veel wortels en steile grindgeulen, bezaaid met losse stenen is hun 'ding'. Een andere categorie zijn de trialrijders. Zij zien in elke hindernis een uitdaging en kunnen zich op een klein parcours urenlang bezighouden met het bedwingen van metersdikke boomstammen en afdalingen. Evenwichtsgevoel en het bewuste gebruik van remmen en de verdeling van het zwaartepunt van het lichaam is hierbij heel belangrijk.

Waar te beginnen?

Eigenlijk is mountainbiken net als fietsen, het wordt alleen mooier als je weet hoe je moet schakelen en remmen. Mountainbikes zijn tegenwoordig uitgerust met krachtige en eenvoudig in te stellen derailleurs. Het aantal voorbladen en kransjes, zoals de kleine tandwielen worden genoemd, bepalen hoeveel versnellingen de fiets heeft. De nieuwste bikes beschikken al over 27-speedversnellingen dankzij een compacte constructie en een smalle ketting. Buiten op het terrein schakel je altijd volgens hetzelfde schema en probeer je vooral te anticiperen. Aangezien je als mountainbiker je eigen motor bent, heeft het weinig zin om pas te schakelen als je al een heel eind een berg op bent. Schakel daarom al op vlak terrein of tijdens de eerste meters bergopwaarts naar een kleinere versnelling terug om je vaart te behouden en kracht te sparen. De mountainbike heeft op het gebied van remmen voor veel vernieuwing gezorgd voor de gehele fietsindustrie. De technische bekroning van goede remmogelijkheden onder alle weersomstandigheden zijn de hydraulische schijfremmen. Deze werken op dezelfde manier als hun grote broers uit de auto – en motorindustrie. De beste controle heb je door standaard drie vingers rond het handvat te houden en twee bij de remhendel. Door de remgrepen bij het stuur naar beneden te draaien, zodat ze in het verlengde van je onderarmen staan, spaar je je gewrichten en kracht. Zoals bij alle voertuigen met banden, bereik je op de mountainbike de grootste vertraging met de voorrem. Daarom moet je de voorrem instellen op circa 70 procent en de achterrem op slechts 30 procent van hun remwerking. Door je gewicht achter het zadel en omlaag te brengen, maak je nog beter gebruik van de remkracht. Bij steile afdalingen gaat dit echter vanzelf. Balanceren is de meest onderschatte techniek bij het mountainbiken. Wie echter gedurende enkele seconden of zelfs minuten de fiets in balans leert houden zonder direct zenuwachtig te worden, zal geen problemen hebben met verhogingen, haarspeldbochten en moeilijke passages in het veld. Voor de meeste mensen betekent mountainbiken alleen mooie ritten rijden. Maar de principes voor de rijtechnieken op alle moeilijke plaatsen in het terrein leer je het beste op straat voor je eigen deur. Zo kun je tijdens het wachten voor een stoplicht met de voeten op de pedalen spreekwoordelijk blijven 'doorstaan'. Door de introductie van het klikpedaal, de vaste verbinding tussen schoen en pedaal, is ook het springen met de fiets een stuk eenvoudiger geworden. Manoevres zoals de bunny hop, grasshopper en de wheelie blijven echter moelijk om te leren, omdat het veel coördinatievermogen en timing vereist.

Juiste mentaliteit

De meeste mensen hebben een hekel aan bergop fietsen. De sport heet echter niet voor niets mountainbiken. Behalve kracht en conditie heb je ook de juiste mentaliteit nodig. Als je een klim in je hoofd in haalbare stukken indeelt en bijvoorbeeld bij lange kiezelhellingen met haarspeldbochten, steeds aan de eerstvolgende bocht denkt, dan ben je ven. Bij lange hellingen moet je letten op het juiste tempo en het juiste ademhalingsritme. Trap zo snel dat je niet volledig buiten adem raakt en gebruik een versnelling die je goed kunt volhouden zonder dat je bovenbenen beginnen te branden. Zelfoverwinning en een snel reactievermogen. Meer heb je niet nodig voor steile afdalingen. Met een mountainbike kun je zeer steile afdalingen afrijden. Het principe hiervoor is: een duidelijke extreme verlaging van het gewicht naar achteren, een goede gevoelige remtechniek en een zuivere lijn door het stuur gewoon recht te houden. Door ervoor te zorgen dat het zwaartepunt van je lichaam ver genoeg naar achteren en omlaag zit, voorkom je dat je eventueel vooroverkantelt. Remmen doe je bij steile afdalingen met veel gevoel! Normaliter is de voorste rem het krachtigst, maar op een schuin vlak is dat te gevaarlijk. Hier wordt de achterrem dus zo optimaal gebruikt. Het belangrijkste bij afdalen is echter vooruitkijken. Kijk je alleen naar hindernissen direct voor je, dan kun je er zeker van zijn dat je deze ook zult raken. Kijk je echter ver voor je stuur uit en zoek je naar de lijn die je wilt rijden, dan fiets je sneller en veiliger naar het dal.

Ontspan!

De fiets volgt de bewegingen en de impulsen van het lichaamsgewicht. Houd het stuur niet krampachtig vast, maar blijf ontspannen. Wanneer je volledig één bent met je bewegingen, kom je vanzelf in een 'flow'. De bewegingen gaan vloeiend in elkaar over en je denkt niet na over angsten, problemen of andere wereldse zaken. Je bevindt je alleen in het hier en nu. Het voelt alsof je in een trance over de trail heen zoeft. Dát is nou precies de toestand waaraan veel mountainbikers verslaafd raken en daarom steeds weer op die fiets stappen. Nieuwsgierig?

Voor een mountainbike betaal je tussen de 1200 en 6000 euro. Er is ontzettend veel keuze, afgestemd op wat je wilt doen met je bike: (sportief ) toeren, marathon, enduro, freeride, downhill of cross-country. Accessoires die je nodig hebt zijn een integraalhelm (tussen de 100 en 200 euro), kniebeschermers, handschoenen met lange vingers en eventueel fietskleding, zoals een wielrenbroek. Er zijn schitterende tracks voor mountainbikers over de hele wereld te vinden. Op mountainbike.start.be staan netjes gerangschikt allerlei rubriekenwaar je hierover info kunt vinden, evenals van mountainbikeclubs, speciaalzaken (bijv. The Barracuda Company, Av. Vésale 8 in Waver), tot mountainbike vakanties en mtb-magazines...

Ex wereldkampioen mountainbike Filip Meirhaeghe heeft 2 boeken geschreven:

Positief (ISBN 90-5826-372-X)
The Comeback (ISBN 90-58264343)
beide uitgegeven bij Het Davidsfonds/Leuven

Tekst: Nadal Stielo