Bliss

Vitamine K is al langer bekend bij jonge moeders, want het wordt gebruikt bij pasgeboren kindjes om een optimale bloedstolling te verkrijgen én om bloedingen te voorkomen. Vitamine K2 wordt nog heel wat andere positieve eigenschappen toegedicht. We krijgen de afgelopen maanden veelbelovende resultaten binnen over onderzoeken met K2. Wetenschappers ontdekten dat het osteoporose en aderverkalking helpt afremmen. Bovendien zou ook het risico op prostaatkanker met 35% verlaagd worden. Interessant, maar is K2 echt zo een fantastische ontdekking? Bliss trok op onderzoek uit en u leest hier de verrassende bevindingen.

In 1929 deden de Denen, H.C.P. Dam en E. A. Doisy een experiment met kippen. Na een paar weken cholesterolvrije voeding begonnen de kippen te bloeden. Die bloedingen konden uiteraard niet aan een tekort aan vit C worden gelinkt, omdat kippen zelf vit C aanmaken. Hun vermoeden dat er nog een andere factor speelde, konden ze in 1939 bevestigen. H.C.P. Dam wist 'de bloedsubstantie', nodig voor de stolling van het bloed, te isoleren en noemde het 'vitamine K'. De 'K' van 'koagulation', het Deens voor 'stolling van het bloed'. Ze kregen er in 1943 de Nobelprijs voor. Wetenschappers wisten verschillende soorten vitamine K te onderscheiden, waaronder K1 (phylloquinon uit planten en vlees én vitamine K2 (Menoquinon) uit darmbacteriën. Synthetische vitamine K wordt vitamine K3 (Menadion) genoemd. Ons lichaam zet dit om in actief vitamine K.

K onmisbaar voor bloedstolling

Vitamine K is een in vet oplosbare vitamine die niet alleen in de natuur voorkomt, maar ook door het lichaam wordt aangemaakt. Vitamine K is onmisbaar in het menselijke lichaam. Want als de bloedstolling bij een verwonding in gang wordt gezet, dan moet die ook weer op tijd stoppen. Anders wordt een stolsel te groot en sluit het bloedvat zich af, terwijl dat niet de bedoeling is. Als dit gebeurt, spreekt men van trombose. Het lichaam beschikt over een aantal regelmechanismen om een trombose te voorkomen. Zo maakt het lichaam zelf bloedstollingcomponenten protrombine, fibrine en stollingsfactoren VII, IX en X aan, waardoor de bloedstolling op tijd, niet te vroeg, niet te laat, wordt afgeremd. Mààr alles begint met voldoende vit. K.

Veilig zwanger én een gezonde baby

Elke zwangere vrouw ondergaat een verhoogd trombosegevaar door hormonale en fysiologische veranderingen. Dat moet resulteren in minder bloedverlies tijdens de bevalling. Maar tegelijkertijd leidt dat tot een hoger risico op trombose. Vitamine K heeft buiten haar rol in de stolling en haar rol voor de moeder ook belang voor het kind in wording. Het ondersteunt ook nog andere lichaamsfuncties zoals de aanleg van de botten en de opbouw van het zenuwstelsel tijdens de zwangerschap. Maar ook na de zwangerschap blijft vit K noodzakelijk. Pasgeborenen en baby's tot drie maand kunnen groot tekort hebben. Omdat deze vitamine tijdens de zwangerschap niet via de placenta het ongeboren kind kan bereiken, kan de  foetus bijgevolg ook geen voorraad opslaan. Daarenboven beschikt de baby zelf nog over te weinig goede darmbacteriën. Daardoor heeft de baby niet de mogelijkheid om zelf voldoende vitamine K aan te maken. Om hersenbloedingen te voorkomen, krijgen alle baby's extra vitamine K (1mg).

Vitamine K voor een gezonde botgroei

Ook gezonde kinderen in de groei kunnen baat hebben bij extra vit.K. Vitamine K zorgt ervoor dat osteocalcine zich kan binden met calcium, nodig voor de botaanmaak. Bevindingen aan het UMC Utrecht lijken erop te wijzen dat extra vitamine K de botaanmaak van gezonde kinderen ten goede komt. De huidige richtlijn van 45 mcg menaquinone- 7 (vit K2) is de aanbevolen dagdosering (Aanbeveling VitaK) voor zowel jongeren als volwassenen. 

Osteoporose, op latere leeftijd vermijden

Weinig mensen weten dat de strijd tegen botontkalking al tijdens de jeugdjaren begint. Een degelijke, uitgebalanceerde voeding, rijk aan vers fruit en groenten is van vitaal belang. Maar we eten, ondanks alle campagnes nog steeds te weinig fruit en groenten én daarenboven slinkt het aantal vitaminen, mineralen en sporenelementen die in 'gezonde' voeding aanwezig zijn drastisch. Dat is toe te schrijven aan nieuwe teelttechnieken, een verarming van de bodem én bestraling van het voedsel. Jongeren zouden nog meer aan sport moeten doen. Sport gedurende de tienerjaren vormt de basis voor een degelijke kwaliteit van het beendergestel op latere leeftijd. Osteoporosepreventie heeft, vanaf het 35ste levensjaar ook te maken met een voldoende dagelijkse aanvoer van calcium, vitamine D én K2. De meeste mensen kennen de onschatbare waarde van calcium wel maar nog niet van vit. K2. Want net K2 zorgt ervoor dat calcium naar de juiste plaatsen in het lichaam wordt gebracht. Zo wordt arteriosclerose voorkomen en het beendergestel door toedoen van K2 versterkt. Vit D is voor senioren belangrijk omdat ze dagelijks onvoldoende tijd doorbrengen in het zonlicht die een natuurlijke leverancier is van vit. D. Wetenschappers raden 50 plussers een supplement met extra calcium en vitamine D in één verpakking aan. Magnesium en kalium zijn andere belangrijke micronutriënten die botontkalking voorkomen. Deze stoffen vindt men terug in biologisch geteelde groene bladgroenten, noten, volkoren granen en aardappelen. Bananen zijn de voornaamste kaliumbron, maar de hoeveelheid kalium in bananen is met meer dan de helft gedaald de laatste decennia. Mensen die teveel vlees eten of geraffineerd voedsel consumeren, hebben een overschot aan zuren in het lichaam. Dit teveel aan zuren wordt door het menselijk organisme gecompenseerd door de calcium voorraad aan te spreken. Op deze wijze ontstaat er een nieuwe vorm van botontkalking die enkel vermeden kan worden door aangepaste voeding en inname van de bovengenoemde supplementen.

Sterke botten en elastische hart- en bloedvaten

K2 zorgt samen met vit D voorde opslag van calcium in de botten en is zo in staat de opbouw van het bot te versterken. De botten worden sterker en elastischer, wat de kans op breuken met 60-80% kan verlagen. Vit D en calcium zijn een nodige voorwaarde, maar niet de enige voorwaarde. Een teveel aan calcium (kalk) kan zich opslaan in onze bloedvaten, wat daar dan weer voor pro blemen kan zorgen. En zo is voor de bloedvaten vit K2 een welkome ontdekking! Verschillende klinische studies bij mensen toonden aan dat K2 immers in staat is onze aders elastisch en schoon te houden. Dit jaar is uit een dierstudie gebleken dat K2 het proces van aderverkalking niet alleen stopzet, maar ook bestaande verkalking helpt te verwijderen. Er vindt met andere woorden een herstel plaats in de vaatwanden en deze is meetbaar binnen enkele weken. Deze resultaten moeten nog wel bevestigd worden bij mensen. Zoals eerder vermeld, zorgt K2 ervoor dat kalk op de juiste plaats terecht komt: in de botten en niet in de bloedvaten.

Prostaatkanker

K2 is blijkbaar een van de belangrijkste vitamines die nu steeds meer worden onderzocht. Een tekort aan vit K2 zou mogelijk een rol spelen bij de vorming van spataderen, terwijl voldoende K2 in staat zou zijn om het risico op prostaatkanker met meer dan 35% te verlagen. Mogelijk heeft vitamine K ook een preventieve werking bij kanker, omdat het DNA beschadiging in de mitochondriën zou kunnen herstellen. Natuurlijk zijn dit studies die nog moeten worden bevestigd, maar de voorlopige resultaten zijn alvast hoopgevend!

Verschil tussen vitamine K1 en K2

K2 is veel effectiever dan K1. K1 komt van nature voor in het vetoplosbare chlorofyl van alfa-alfa, kelp, groene thee en groene bladgroenten (boerenkool, koolraap, spinazie, kool, broccoli, spruitjes, waterkers en sla). Verder vind je vitamine K1 in dierlijke producten, voornamelijk in varkenslever, vlees en ei. Vit K2 wordt door de darmbacteriën E. Colli stammen en Bacteroïdes fragile in de dunne darm en de dikke darm gemaakt. Vit K2 wordt uit de dunne darm voor 20-60% opgenomen met behulp van galzouten, en wordt in het bloed aan VDL-cholesterol gebonden. Het wordt voor een deel opgeslagen in de lever. De opname van K1 uit de voeding is slechts 5 tot 15%, tot tien keer lager dan vitamine K2. K2 blijft daarenboven veel langer in ons lichaam aanwezig. Terwijl K1 al na 8 uur uit het lichaam is, blijft de vitamine K2- vorm menaquinone-7 vier dagen in het lichaam actief. Bij een onderzoek onder de bevolking van Rotterdam bleek dat degenen met de hoogste inname vitamine K2 uit voeding de helft minder kans hadden hart- en vaatziekten te krijgen en dat er bij hen ook de helft minder aderverkalking optrad dan bij mensen met een lage inname van vitamine K2, wat echt spectaculair is. Vitamine K1 had dat effect niet. 

Natto

Natto is een traditioneel ontbijtgerecht op basis van gefermenteerde sojabonen. Het bezit een typische geur van ammoniak, dat wordt veroorzaakt door de afbraak van aminozuren door Bacillus Subtilus Natto. Wegens deze geur blijft dit kleverige gerecht vooral populair in Japan. Dit gerecht is heel rijk aan vit K2. Aangezien niet iedereen dit gerecht zal smaken, werd K2 in capsulevorm op de markt gebracht. Te vinden in uw betere biowinkel of apotheek onder de merknaam Menaq7. Menaq7 is een gepatenteerd voedingssupplement en bevat een goed opneembare vorm van vitamine K2.

Dosering

Tekorten aan vitamine K zouden eigenlijk niet zo erg mogen zijn. Maar er zijn diverse redenen waarom dit wel zo is. Tekorten komen voor bij mensen die langdurig medicijnen zoals antibiotica en laxeermiddelen hebben gebruikt. Deze vernietigen dan de bacteriën in de dikke darm. Langdurig antibioticagebruik en ook chronische diarree/ ziekte van Crohn kunnen er voor zorgen dat er onvoldoende vitamine K wordt aangemaakt en er een tekort ontstaat. Een verstoorde vetvertering kan eveneens leiden tot een tekort aan vitamine K. Prof Dr. C. Vermeer, onderzoeksleider binnen het Cardiovasculaire Research Institute Maastricht (CARIM), en directeur van VitaK, beide onderdeel van de Universiteit Maastricht, vertelde onlangs in een vooraanstaande krant: "Alle beschikbare gegevens wijzen erop dat de aanvulling van het dagelijkse dieet met 45 mcg K2 menaquinone-7 een positief effect heeft op de botsterkte en de gezondheid van hart- en bloedvaten. Dat geldt niet alleen voor mensen die calciumsupplementen gebruiken, maar ook voor gezonde volwassenen." Preventief volstaat dus 1 capsule per dag. Mensen boven de 60 jaar doen er zelfs goed aan om 3 capsules (135 mcg) per dag te nemen bij de warme maaltijd.

Antistollingsmiddelen

Heel wat mensen nemen medicijnen van het type aspirine (antistollingspreparaten). Die kunnen we gerust stellen dat 1 capsule (dus 45 mcg) K2 geen bijwerkingen laat zien in combinatie met zulk medicijngebruik, en dus compleet veilig is.

Redactorial: Bert Beeckmans 

Foto's

•